Detaylı Hafriyat Maliyeti

Hafriyat nedir?

Benim tanımıma göre hafriyat: Belli bir alanın (bizim için şantiye arsasının) içindeki toprak, taş gibi malzemelerin kazılıp, başka yere taşınmasıdır. Bu taşıma işlemi hafriyat kamyonlarıyla yapılır, hafriyat kamyonlarına malzemeyi de halk arasında kepçe dediğimiz ekskavatör(excavator) yükler.

Önemli bir nokta: Harfiyat değil hafriyat.

Hafriyat maliyeti, İstanbul’da diğer illere nazaran daha fazladır, bu da inşaat birim m2 fiyatının fazla olmasında önemli bir rol oynadığı anlamına gelir.

Kepçe, hafriyat kamyonunu yükledikten sonra hafriyat kamyonunun üzerindeki malzemeyi bir yere boşaltması gerekiyor, bunun için de döküm sahaları var. Döküm sahaları İstanbul’un her iki yakası için de en ücra köşelerde bulunmakta. Bu nedenle şehir merkezinden döküm sahalarına gitmek çok uzun sürüyor ve yakıt masrafı oluşuyor. Ben size hafriyat maliyetinin detaylı bir şekilde nasıl hesaplandığını izah edeyim.

Hafriyat Maliyeti Hesaplama

Kamyonların kendi boş ağırlığı yaklaşık 13 tondur. Trafikte giderken yolda tartım bölgeleri vardır, kamyonlar o tartım bölgelerine girer ve tartılırlar, bu tartım sonucu 40 tonu geçmemelidir. Hata payı olarak da %5 hakkı vardır. Bunu trafikteki hız sınırı olarak da düşünebilirsiniz. 100km limit varsa %10 payıyla birlikte max 110km hız yapabilirsiniz. 111km’de ceza yersiniz. Kamyonların da aynı şekilde 40 ton hakkı var %5 de limit aşım payı var yani 42 ton. Bu da demektir ki max 29 ton yük alabilir. Bu da yaklaşık 11-14m3 malzemeye tekabül eder. Eğer taş yükleniyorsa 11-12m3 alabilir. Toprak yükleniyorsa 14m3 civarıdır. Basit bir hesapla taşın m3 ağırlığı yaklaşık 29/12= 2,4ton/m3, toprağın m3 ağırlığı 29/14=2ton/m3’tür. Yani taş yüklemekle toprak yüklemek arasında yaklaşık %25-30 hacim farkı oluyor.

Hafriyat kamyonları ağır taşıt olduğu için özel izin alınmadığı sürece hafta sonu çalışma yasağı var. Hafta içi de 10.00 – 17.00 saatleri arasında çalışabiliyor. Bunun ne anlama geldiğini size uygulamalı olarak anlatayım: Biz şuanda Üsküdar’da inşaat yapıyoruz, döküm sahası da Şile’de. Yani hafriyat kamyonunun git-gel mesafesi 85km. Döküm sahası bazen yoğun oluyor ve girişte 3-4km kuyruk olabiliyor, böyle bir durumda 2-3 saat sırada bekleyebiliyor. Böyle bir durum olmadığında 1 kamyonun günde 3 kere yükleme yapması çok iyi bir senaryo, 2 yükleme ise bizim için normal.

Hafriyat kamyonu 1km’de yaklaşık 3TL mazot yakıyor. 85km için sadece mazot maliyeti 250TL tutar. Şuanda şantiyeden 1 kamyon yüklendiğinde kamyon şöförüne verilen taşıma parası 470-500TL’den aşağıda değil. Bu paranın da 250TL’sini zaten mazota veriyor. Bunun haricinde İBB’nin döküm sahasına da kamyon başı kdv dahil 202TL ödeme yapılıyor. Yani 1 kamyonu oraya boşaltmanın bedeli 202TL, içinde ne olduğunun hiç önemi yok. Döküm sahasında bu malzemeler ayrıştırılıp gerektiğinde satılıyor. Örneğin siz şantiyenizdeki toprağı götürüp oraya döküyorsunuz ve ödeme yapıyorsunuz. Başka birisi de toprak ihtiyacı olduğundan oraya gidiyor ve toprak satın alıyor. Eskiden götürdüğün malzemenin tonajına göre ödeme yapılıyordu ama şuanda kamyon tam doluymuş gibi 27ton üzerinden hesap yapılıp ona göre ödeme alınıyor.

Tabi şuanda sadece taşıma maliyetini anlattık, bir de yükleme yapan ekskavatör yani kepçenin maliyeti var. Bu maliyeti hesaplarken operatör yani şöför, mazot ve bakım masraflarını hesaba katmanız gerekiyor. Mesela kepçe saatte ortalama 25-30lt mazot yakar bu da saatlik yaklaşık 200TL mazot yakması demektir. Tüm bunları hesaba kattığınızda İstanbul özelinde hafriyatın m3 maliyeti 60TL+kdv’den aşağıya gelmiyor. İnşaat yapılan yerin döküm sahasına uzaklığı, şantiyenin mahalle arasındaki konumu fiyatı etkiliyor.

Bunlara ilave olarak kepçenin sökemeyeceği büyüklükte taş çıkması durumunda şantiyeye kırıcı geliyor. Kırıcının saatlik maliyeti ortalama 300TL civarında oluyor. Yine örnek verecek olursak şuandaki şantiyemizde kırıcı 100saat civarı çalıştı. Bu da ilave olarak 30.000TL masraf demek.

Hafriyat m3’ü nasıl hesaplanır?

Basit bir dikdörtgenler prizmasının alanını en*boy*yükseklik çarparak hesaplarsınız ama şantiyeden nakledilen toprak hesabını bu şekilde yapamazsınız. Çünkü bu şekilde düzgün bir şekil olmayacaktır. Bu nedenle hafr etmeye başlamadan önce harita mühendisi gelip arazinin kotlarını ölçer, iş bittiğinde tekrar ölçüm yapar ve birbirinden çıkararak aradaki farkı bulur. Ona göre ödeme yapılır. Anlaşmazlık olmaması için genelde her iki tarafın da (müteahhit ve hafriyat firması) haritacıları aynı anda şantiyeye gelip ölçüm konusunda mutabık kalırlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir